Çocuklar yürümeye başlamalarıyla beraber aile içindeki işbirliğine katılmaktan büyük mutluluk duyarlar.
Birçok şeyi yardımsız yapmaya çalışma ve özellikle belirli dönemlerde yardım almayı tamamen reddetme eğilimi de bu yaş grubu çocuklarda gözlenmektedir. Bu iki zıt davranış biçiminin yaşandığı d 

Bu iki zıt davranış biçiminin yaşandığı dönemlerde ebeveynler çocuklarına bireysel ve toplumsal uyum becerileri konusunda odaklanırlar.
Uyku alışkanlığı, beslenme alışkanlığı, tuvalet alışkanlığı ve gelişim düzeyi arttıkça şekillenen ve farklılaşan daha birçok alışkanlıktan bahsedebiliriz. Çocuklar çok iyi gözlemler ve bazı alışkanlıkları sizler öğretme aşamasına gelmeden edindiklerini görebilirsiniz. Bazen ise bu süreç daha zorlu bir hal alır ve çatışmalar yaşanır, çocukların davranışı edinme süreci uzayabilir. Bu süreçte gösterilen yaklaşımların tutarlılığı, sıklığı ve sürekliliği o davranışı edinmelerini etkiler.

Çocuklar dünyaya gelmeleriyle beraber beslenme alışkanlığı edinirler. Beslenme, çocukların zihinsel ve bedensel gelişimlerine doğrudan katkısı olduğu için anne babaların özenle üzerinde durdukları ve işler yolunda gitmediğinde endişelendikleri konulardandır.
Ebeveynlerin okul öncesi dönemde en çok karşılaştıkları ve zorlandıkları yeme problemi yemek seçme davranışıdır. Bunu yavaş yemek yemek, sofra düzenine uymamak, iştahsızlık gibi konular izleyebilmektedir. Yemek saatlerinin düzensiz olması, ailede yemek ayırt eden bireylerin olması, her aile üyesine özel yemek hazırlanması yaşanan problemleri pekiştirmektedir.
İhtiyaç duydukları ilgi ve alakayı ebeveynlerinden alamayan çocuklar yemek esnasında yemeği reddetme, masada oyalanma gibi davranışlarda bulunabilirler. Bu tarz durumlar anne babası yoğun olarak çalışan ya da küçük kardeşi bulunan çocuklarda daha sık görülebilmektedir.

Yemek bir ilgi aracı

Yemek yemeyi reddettiklerinde ya da yavaş yediklerinde anne ve babanın kendisiyle yoğun bir şekilde ilgilendiğini keşfeden çocuklar bu davranışlarını sürekli hale getirmeye başlarlar. Bu durum yeme problemlerini pekiştirir ve aileyi sürekli yinelenen bir çatışmanın içine sokar. Yoğun bir çalışma gününün ardından eve gelen ebeveynler uzayan yeme saatlerini bitirmek adına çocukları devamlı uyarırlar; kaşığını eline al, hızlı ye, çabuk ye, tabağına bak vb.
Ebeveynlerin bu durumlar karşısında sabırlı olmaları gerekir. Çocuklar yemeklerini yemedikleri zaman zorlamamalı ya da yemeklerini bitirmeleri için ödül verilmemelidir. Çocukları yemeklerini bitirmeleri için zorlamak onlara kendi iştahlarını kontrol edemeyeceklerini öğrenmelerine neden olur.

Ne yapmamalı?

Düzenli beslenme alışkanlığı kazandırmak adına yemek saatlerinin belli zaman dilimleri arasında olması ve öğün arasında açlığı geçiştirecek atıştırmalıkların (aburcubur) verilmemesi önemlidir. Yemeğini bitirmediğinde yatmadan önce bisküvi vb. yiyecekler yiyebileceğini bilen çocuklar ana öğünlerde yemeyi reddedeceklerdir. Bu konuda ev halkının aynı tutum içerisinde olması gerekir. Kendisine yemek konusunda baskı yapılan çocuk kardeşine atıştırmalık verildiğini gördüğünde yemeği reddedecektir. Ortak oluşturulacak tutumun yeme esnasında değil de daha önceden kararlaştırılması çatışmaların yaşanmasını da engelleyecektir.
Yemek saatlerinin bütün aile üyelerinin bir arada olabileceği keyifli bir zaman dilimi olması gerekir. Zaman zaman çocuklar siz yemek yaparken yanınızda olmak ve size yardım etmek isteyebilirler. Böyle zamanlarda çocuklara fırsat vererek özellikle ön yargılı oldukları yemeklerde sizlere yardım etmelerini sağlayabilirsiniz. Aynı şekilde alışveriş esnasında da sağlıklı yiyecekleri alırken çocukların da fikirlerini sorabilirsiniz.
Anne babalar çatışma yaşamak istemediklerinde çocukların sevdikleri tek tip yemek pişirme yoluna giderler. Bu durum, çocukların diğer sağlıklı besinleri tamamen reddetmelerine ve almaları gereken besin değerlerini alamamalarına neden olur.

Tek tip beslenme ya da yemeklerin dışında alternatif yemekler sunmak (dışarıda yemek vb.) çocukların beslenme alışkanlığını olumsuz olarak etkileyecektir.

Yemek esnasında çocukların hiç hareket etmeden durmalarını beklemek ve bunun için sürekli uyarmak anne babaların uyarılarının bir süre sonra etkisiz olmasına neden olacaktır. Masada gösterilecek çocukça tavırların hoşgörü ile karşılamak ve bazen görmezden gelmek gerekebilir. Okul öncesi yaş döneminde olan çocuklar doyduklarının farkına varıp bunu ifade edebilecek düzeyde oldukları için yemeklerini bitirdiklerinde ya da doyduklarını söylediklerinde masadan kalkmalarına izin verebilirsiniz.

Peki, ne yapmalı?

Çocuklara uygun oturulacak alan belirlemek, yüksekliği onlara göre ayarlayabilmek, onlara uygun çatal, kaşık, bıçak seçimi yapmak anne babaların işini fazlasıyla kolaylaştıracaktır. Öğünlerin çok sık aralıklarla olması çocukların yemeklerde iştahsız olmalarına neden olabilmektedir.
Çocuklara konulacak porsiyonların az olması önemli bir etkendir. Tabağını bitirdiğini gören çocuklar masadan mutlu ve özgüvenli bir şekilde kalkacaklardır.
Çocukları kendi başlarına yemeleri için teşvik etmek önemlidir. Fakat sizden yardım istediğinde ya da zorlandığını gördüğünüzde desteklemek gerekebilir. Anne babaların yemek esnasında etrafın ya da kıyafetlerinin kirlenmesi gibi bir kaygı içerisinde olmamaları gerekir. Bu konuda aşırı tepki alan çocukların beslenme alışkanlığı kazanmasında zorlandıkları görülmektedir.
Televizyon karşısında yemek yemek, yemeğe verilmesi gereken dikkati ve tokluk hissinin fark edilmesini zorlaştıracaktır. Gıda reklamlarının okul öncesi çocuklar üzerindeki etkilerini inceleyen bir araştırmada, iki ile altı yaş arasındaki çocukların gıda reklamlarına 10 ile 30 saniye arasında maruz kalmaları dahi, yeme tercihlerini etkilediğini ve eğer bir reklam, aynı zaman diliminde iki kere üst üste yayınlanmışsa, o zaman bu etkinin ikiye katlandığından bahsedilmektedir.
Çocuklara beslenme alışkanlığı kazandırma yolunda davranışsal boyuttan önce mutlaka bir çocuk doktorunun ya da beslenme uzmanının görüşü alınmalıdır. İştahsızlık ya da çok yeme gibi konularda fiziksel sağlık teyit edildikten sonra beslenme alışkanlığında önem verilmesi gereken davranışsal ilkeleri uygulayabilirsiniz

Kaynaklar
Asena, M., Gıda Reklamlarının Okul Öncesi Çocuklar Üzerindeki Etkilerinin Anneler Tarafından Değerlendirilmesi, Yüksek Lisans Tezi, 2009
Strategies For Feeding A Preschooler, www.kidshealth.org
Healthy Eating Habits For Kids, www.raisingchildren.net.au