Anne, baba ve çocuğun geçirebileceği kaliteli zamandan bahsedebilmemiz için öncelikle aile içindeki iletişime değinmemiz gerekmektedir. İletişim en basit haliyle bireylerin karşılıklı sözel ve sözel olmayan mesajları birbirlerine aktarma ve geri dönüt alma sürecidir. Aile içinde sağlıklı bir iletiş
Aile içinde sağlıklı bir iletişimde, aile üyelerinin sözel mesajlara olduğu kadar sözel olmayan mesajlara da önem vermeleri, mesajların tutarlılığı ve zamanı önem taşımaktadır. Anne-baba tarafından çocuklara tek yönlü mesaj yollanan, çocukların iletişim kurma çabalarının engellendiği bir ortamda olumlu iletişimin varlığından bahsetmemiz güç olur.
Çocukların bütünsel bir gelişim içerisinde olduklarını düşünürsek gelişimlerine olumlu destek sağlayacak en önemli noktalardan biri onlara yeterli zamanı ayırabilmektir. Çünkü çocuklar doğumlarından yetişkinliklerine kadar ailenin ilgisine her zaman ihtiyaç duyarlar. Yaş gruplarının değişmesiyle beraber ise bu ilginin niteliği ve niceliği değişebilmektedir.
Anne babaların bu noktada gelişim özelliklerini bilmeleri ve çocuklarının en çok neye, ne zaman ihtiyacı olduğu konusunda iyi bir gözlemci olmaları gerekmektedir.
Kaliteli Zaman Ne Değildir?
Çalışan anne babalar zaman zaman gün içinde çocuklarına yeterli vakti ve ilgiyi gösteremedikleri için kendilerini suçlu hissedebilirler. Çoğunlukla suçluluk hissinin üstesinden gelmek adına çocukların her istediklerini yapma ve alma eğilimine giderler. İş yaşamından sonra kendi ihtiyaç ve ilgilerini erteleyen ya da yok sayan, çocuklarının her istediklerini yerine getirmeye çalışan anne babalar bir süre sonra tükenmişlik duyguları yaşayabilmektedirler. Kaliteli zaman çocukların ne isterlerse yapabilecekleri, kuralların olmadığı ya da yok sayıldığı, anne-babanın isteklerinin ve fikirlerinin önemli olmadığı bir zaman dilimi değildir.
Kaliteli Zaman Nedir?
Tarihsel dönemlere baktığımızda yaşam koşullarının eskisi gibi olmadığı, iş yaşamında babaların yanısıra annelerin de aktif rol aldığı görülmektedir. Anne ve babanın da çalışıyor olması çocukların her türlü gelişimini desteklemek adına gerekli olan zamanın kısıtlı ve belirli zaman dilimlerinde olmasına neden olmuştur.
Anne babanın yaratacakları kaliteli zamanın sadece çocuk odaklı değil interaktif (anne-baba- çocuğun katılımcı olduğu) bir şekilde geçmesi gerekmektedir. Buradaki amaç; Anne babanın çocuklarının ilgi ve gereksinimlerinin farkına varmaları, aile bireylerinin birbirlerini sevmesi, anlaması ve tanımasıdır.
Kaliteli Zamanda Anne Babanın Rolü Nedir?
Anne babaların kaliteli zaman dilimi oluşturacakları durumda planlı bir şekilde hareket etmeleri gerekmektedir. Aile bireylerinin beraber geçirecekleri zaman dilimini dışarıdan müdahalalerin olmayacağı, ani bir şekilde sonlanmayacağı , bütün ilginin o anki zaman diliminde olduğu, telefon, ipad gibi bireysel alet kullanımlarının olmadığı durumlar olmasına dikkat edilmelidir.
Kaliteli zaman diliminde çocukların ilgilerinin farkında olunduğunda, anlatımları ilgiyle dinlenildiğinde, onlara kendilerini ifade etme fırsatı verildiğinde kendilerini önemli hissedecekler ve aynı şekilde karşıdakini dinleme becerilerini de arttıracaktır.
Ebeveynlerin çocukları ile aralarındaki ilişkinin sağlıksız ve zayıf olduğu durumlarda istenmeyen sonuçlar ortaya çıkabilmektedir. Yapılan araştırmalarda ergenlik çağındaki gençlerin aile içinde kendilerini önemli hissettikleri takdirde daha az saldırgan davranışlarda bulunduklarını gösteriyor. Gelişimin bir bütün olduğunu düşünürsek bu araştırmalar okul öncesi yaş dönemi için de ışık tutmaktadırlar.
Kaliteli Zaman Ne Kadar Sürmelidir?
Ailelerin kaliteli zaman dilimine ayıracakları süre yapılacak aktiviteye göre değişiklik göstermektedir. Beraber yapılacak mutfak etkinliği (kek yapma vs.) ile doğada yapılacak yürüyüşün aynı sürede olmasını bekleyemeyiz. Planlanacak sürenin en az 20 dk olmasına dikkat edilmeli ve çocuğun ihtiyaç durumuna göre her gün yapılmalıdır.
Kaliteli Zamanın Çocuğa ve Ebeveynlere Etkisi Nedir?
Anne babalar yoğun iş temposundan çıkıp eve geldiklerinde çok kısa bir zaman dilimi yaratılmış olsa dahi çocukla açık, yalın, yakın, anlayan ve dinleyen bir pozisyonda ilişki kurduklarında çocukların tatmin olduklarını görebilecek ve birlikte oldukları zaman dilimlerinin problemsiz ya da daha az problemli geçmesini sağlayacaklardır. Birlikte geçirilecek olumlu zaman dilimi yaratılmadığında çocuklar olumsuz davranışlarda bulunarak dikkat çekme eğilimine gidebilirler.
Aile içinde olumlu ilişkiler için yaratılan zamanda çocukların, ailelerinin dikkatini çekmek adına problem davranışlarda bulunmadıkları, anne babanın çalışmalarını daha kolay kabullendiklerini ve zaman yönetimi becerisini edindikleri görülmektedir.
Kaliteli zamanın çok yönlü etkileri bulunmaktadır. Çocuklarda yaratacağı olumlu etkilerin yanı sıra ailelerin çocuklarının güçlü ve zayıf yönlerini öğrenmeleri, gözlemlemelerini ve onlara rehber olmalarını sağlar.
Mutlu ve sağlıklı çocuklar yetiştirmek adına sayısız etkinlik olduğunu söyleyebiliriz. Kısaca, önemli olan dikkat ve ilginizi çocuğa yöneltmeniz ve çocukların da aktif bir şekilde katılımını sağlamanızdır.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
Çocukla mutlaka göz teması kurmalı, uygun beden dili kullanılmalı, konuşurken anlaşılır olmalı ve ebeveynler ben dili kullanmalıdır. Çocukları süreç içerisinde serbest bırakmak, zorlamamak, yargılamamak, empatik davranmak, anne baba arasındaki olumlu ilişkiyi sürekli kılmak, çocukların yanında tartışmamak önemli noktalardır.
Sizlere örnek olması adına birkaç öneri sunmaktayız:
- Aile Yemek Saatleri: Birlikte yemek hazırlamak, sofra kurmak, beraber yemek, birlikte sofrayı kaldırmak. Yemek boyunca çocukları ilgilendirecek sohbetler açabilir, konuşmaya ve fikirlerini paylaşmaya teşvik edebilirsiniz.
- Ev Ödevleri : Çocuk ve ebeveyn arasında ev ödevi sürecinde çatışma yaşanmıyorsa ev ödevleri anne-baba-çocuk iletişim ve iş birliğini güçlendirir.
- Spor: Beraber sportif faaliyetlerde bulunmak ya da katıldığı spor çalışmasında izleyici olmak.
- Hobiler: Ortak hobiler geliştirmek ya da çocukları istekleri doğrultusunda sizinkine dahil etmek iletişiminizi kuvvetlendirir.
- Oyunlar: Kutu, kart oyunları keyifli vakit geçirmenizi sağlayabilir.
- Sanatsal etkinlikler: Tiyatro, konser, sinema gibi etkinliklere katılmak çocukların sanatsal yönlerinin gelişmesini de sağlayabilir.
- Açık Hava Etkinlikleri: Doğa yürüyüşleri, bisiklete binme, kamp yapma, piknik ilişkinizi büyük ölçüde güçlendirir.
- Kitap Okumak: Okuduğunuz kitaplar hakkında konuşmak, çocukların okuduğu kitabı okumak, okuma bilmeyen çocuklara sizin kitabı okumanız ve beraber incelemeniz.
Sonuç olarak, ebeveynler kaliteli zaman dilimleri yaratmaya karar verdiklerinde eğlenceli ve rahatlatıcı olmasına dikkat etmelidirler. Kaliteli zamanlar anne babalar için bir görev olmanın dışına çıkmalı bu süreçten onlar da keyif almalıdır. Önemsendiğini ve fikirleriyle kabul edildiklerini gören çocuklar özgüvenli, çevresine karşı duyarlı ve pozitif eğilimli çocuklar olma yolunda ilerler.
Deniz ŞENTÜRK
Uzman Psikolog
Kaynakça:Fernandez, Gail. “Importance of Family Time on Kids Mental Health and Adjustment to Life”. Child Development Institute
